Telegram Join My Telegram WhatsApp Join My WhatsApp

5000 ಎಕರೆ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದ ಛಲಗಾರ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಎಐ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗನ ರೋಚಕ ಕಥೆ!

5000 ಎಕರೆ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದ ಛಲಗಾರ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಎಐ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗನ ರೋಚಕ ಕಥೆ!

ಕೃಷಿ ಅಂದ್ರೆ ಅದು ಜೂಜಾಟ, ಮಳೆ ಬಂದ್ರೆ ಬೆಳೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಳು ಅನ್ನೋ ಮಾತು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗ ಆ ಮಾತನ್ನೇ ಸುಳ್ಳು ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ಬೆಳೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಂದು ಅದೇ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಹೌದು, ಇದು ಮಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಉದ್ಯಮಿ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅವರ ಯಶೋಗಾಥೆ. ಸೋಲನ್ನೇ ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು, ಈಗ ಬರೋಬ್ಬರಿ 214 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ‘ಎಐ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್’ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರ ಸಾಹಸ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ.

ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದಿನ ಕರಾಳ ನೆನಪು ಮತ್ತು ತಿರುವು

ಅದು 2013-14 ರ ಸಮಯ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಬರೋಬ್ಬರಿ 5,000 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶುಂಠಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರು. ರೈತರಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಣವನ್ನೂ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವಿಧಿಯಾಟವೇ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಐದು ಸಾವಿರ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶುಂಠಿ ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಯಿತು.

“ಅಂದು ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟ ಎಂಥವರನ್ನೂ ಕಂಗೆಡಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಯಾರೇ ಉದ್ಯಮಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು,” ಎಂದು ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅಂದಿನ ಕರಾಳ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರ ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಘಟನೆ ವಿವೇಕ್ ಅವರನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಬದಲು, ಹೊಸದೊಂದು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದರು.

ಏನಿದು ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ ಕೃಷಿ?

ಮಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್. ಆದರೆ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೀಗ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು (Artificial Intelligence) ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಕಂಪನಿ ‘ಪನಾಮ ಹೈಡ್ರೋ-ಎಕ್ಸ್’ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿಯೇ (R&D) ಬರೋಬ್ಬರಿ 146 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ.

ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಇಂದು ಅವರ ಬಳಿ ಯುಕೆ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ನಾಲ್ಕು ಪೇಟೆಂಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿವೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಎಐ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆ-2026’ ರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ವಿವೇಕ್, ತಮ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ  ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನ ‘ಹತ್ತಿ’ಯಲ್ಲಿ ಬಂಪರ್ ಲಾಭ ಗಳಿಸಬೇಕೇ? ಈ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿ!

ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಶೇಷತೆಗಳೇನು ಗೊತ್ತಾ?

  1. ರೋಗ ಪತ್ತೆ: ಗಿಡಗಳಿಗೆ ರೋಗ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ, ಅಂದರೆ ಎಲೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವ ಅಥವಾ ಬಾಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಮುನ್ನವೇ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

  2. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಲೈಟಿಂಗ್: ಸಸ್ಯಗಳ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ (Photosynthesis) ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಕೃತಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

  3. ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಇಳುವರಿ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿಗಿಂತ ಇದು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ನೀಡಬಲ್ಲದು.

ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಲಿದೆ ಬೃಹತ್ ಕೃಷಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ

ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ವಿವೇಕ್ ಅವರ ಆಶಯ. ಇದೀಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಲ್ಲಿ 16 ಎಕರೆ (6.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಜಮೀನನ್ನು ಖರೀದಿಸಿರುವ ಪನಾಮ ಹೈಡ್ರೋ-ಎಕ್ಸ್, ಅಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. 2026ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, 2027ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ ಕೈಸೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಸುಮಾರು 700 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ (ಅಂದಾಜು 5,800 ಕೋಟಿ ರೂ.) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್, ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ತಗಲುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪನಾಮ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ     BPL ಕಾರ್ಡ್ ದಾರರೇ ಗಮನಿಸಿ: ಇವರಿಗೆ ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ರದ್ದಾಗಲ್ಲ! ಲಿಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ಯಾ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು?

ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಈ ಹೈಟೆಕ್ ಕೃಷಿ ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿರುವ ಬೆಳೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೂಡ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

  • ಕೇಸರಿ (Saffron): ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಂತಹ ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ 5 ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

  • ಶುಂಠಿ: ತಮಗೆ ಹಿಂದೆ ನಷ್ಟ ತಂದಿದ್ದ ಶುಂಠಿಯನ್ನೇ ಈಗ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು 5 ಎಕರೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

  • ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು: ಉಳಿದ 6 ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಗಂಧ, ಅರಿಶಿನ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 9 ಬಗೆಯ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇಸರಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯನ್ನು ವಿದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಔಷಧೀಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪೂರೈಸುವ ಯೋಜನೆ ಅವರದ್ದು.

ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್: 400 vs 1200 ಬ್ಯಾಗ್!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ 400 ಚೀಲ ಶುಂಠಿ ಬೆಳೆದರೆ ಅದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ, ವಿವೇಕ್ ಅವರ ಎಐ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಎಕರೆಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 1,200 ಚೀಲ ಶುಂಠಿ ಇಳುವರಿ ಬಂದಿದೆ! (ಪ್ರತಿ ಚೀಲ 60 ಕೆಜಿ ತೂಕ). ಅಂದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ.

ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ಹೈಟೆಕ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬೆಳೆ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು (Cycles) ಪೂರೈಸಬಹುದು. “ನಮ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ,” ಎಂದು ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಕೃಷಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು 37 ಜನ ನುರಿತ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪನಿ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ಆಲೋಚನೆ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮೊದಲು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸುವುದು ವಿವೇಕ್ ಅವರ ಗುರಿ.

ಅವರ ಕಂಪನಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳೆಂದರೆ:

  1. ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಮಾನಿಟರ್.

  2. ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್ ಕೇಸರಿ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

  3. ಎಲೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ‘DCCNN’ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.

  4. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಕನ್ನಡಿಗನ ಸಾಧನೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಮನ್ನಣೆ

ಪನಾಮ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಖನಿಜ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್, ಈಗ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (Agri-Tech) ಹೊಸ ಅಲೆ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2021ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಮೊದಲ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ಇವರು, ಈಗ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

“ನಿಸರ್ಗದ ಮುನಿಸಿನಿಂದ ಆದ ನಷ್ಟವನ್ನು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿನಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು,” ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅವರ ನಡೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಾದರಿ. ಬರಗಾಲ ಬಂತೆಂದು ಕೈಚೆಲ್ಲಿ ಕೂರದೆ, ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲವನ್ನೇ ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಛಲ, ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ.

ಕೃಷಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಬದಲಾಗಲಿದೆಯೇ?

ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ, ಅಕಾಲಿಕ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿರುವ ಇಂದಿನ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅವರ ಈ ‘ಎಐ ಹೈಡ್ರೋಪೋನಿಕ್’ ಮಾದರಿ ಒಂದು ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿದೆ. ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಲಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿರದೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ತವರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿರುವ ವಿವೇಕ್ ರಾಜ್ ಅವರಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸೋಣ.

Leave a Comment