ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲೇ ಇರಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್: ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ! ಪಡೆಯುವ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲೇ ಇರಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್: ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ! ಪಡೆಯುವ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಭಾರತದ ರೈತ ಎಂದರೆ ದೇಶದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಆದರೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಸಿಲ್ಲದೆ ಪರದಾಡುವುದು ರೈತನಿಗೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಗೊಬ್ಬರ, ಕಳೆನಾಶಕದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಹಣ ಬೇಕು. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೇವಾದೇವಿಗಾರರ ಬಳಿ ದುಬಾರಿ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟುವ ಬದಲು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದೇ ಈ ‘ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್’ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

ಬನ್ನಿ, ಈ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ? ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಇದರಿಂದ ಏನೆಲ್ಲಾ ಲಾಭಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.

ಏನಿದು ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆ?

ರೈತರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಲ ಸಿಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. 2012ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸಿಎಂಡಿ ಶ್ರೀ ಟಿ.ಎಂ. ಭಾಸಿನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸರಳಗೊಳಿಸಿ, ರೈತರಿಗೆ ‘ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಇದು ರೈತರಿಗಾಗಿಯೇ ರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಇದ್ದಂತೆ.

ಈ ಕಾರ್ಡ್ ಏಕೆ ಬೇಕು? ಇದರ ಉದ್ದೇಶಗಳೇನು?

ರೈತರ ಜೇಬಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ, ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. ಈ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಸಿ ನೀವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹಣ ಪಡೆಯಬಹುದು:

• ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲ

• ಬೆಳೆ ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ.

• ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು.

• ರೈತ ಕುಟುಂಬದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ.

• ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ರಿಪೇರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ.

• ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಪೂರಕ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ   ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಕೈತುಂಬಾ ಹಣ ಬೇಕೆ? ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯ ಈ ಸೂಪರ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದೇ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ!

ಖಂಡಿತ, ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಈಗ ತುಂಬಾನೇ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ರೈತರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಅಲೆದಾಡುವ ಕಷ್ಟ ತಪ್ಪಿಸಲು ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ತರಲಾಗಿದೆ.

ನೀವು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು: ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ (ಮೊಬೈಲ್/ಕಂಪ್ಯೂಟರ್) ಮೂಲಕ, ಇಲ್ಲವೇ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ. ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳ ಹಂತ-ಹಂತದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

1. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ

ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇದ್ದರೆ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಈ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಬಹುದು.

• ಹಂತ 1: ನೀವು ಖಾತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: SBI, Canara Bank, ಇತ್ಯಾದಿ).

• ಹಂತ 2: ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಕೃಷಿ’ (Agriculture) ಅಥವಾ ‘ಸೇವೆಗಳು’ (Services) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘Kisan Credit Card’ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ.

• ಹಂತ 3: ಅಲ್ಲಿ ‘Apply Now’ ಎಂಬ ಬಟನ್ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

• ಹಂತ 4: ಈಗ ಒಂದು ಅರ್ಜಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಜಮೀನಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ.

• ಹಂತ 5: ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ ‘Submit’ ಕೊಡಿ.

• ಹಂತ 6: ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ ಕೂಡಲೇ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ‘ರೆಫರೆನ್ಸ್ ನಂಬರ್’  ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬರೆಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

• ಮುಂದೇನು?: ನೀವು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ 3 ರಿಂದ 4 ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ನಿಮಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

2. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಷ್ಟ ಎನಿಸಿದರೆ, ಚಿಂತೆ ಬೇಡ. ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು.

• ಹಂತ 1: ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ (ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಖಾತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ).

• ಹಂತ 2: ಅಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ಸಾಲ ವಿಭಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, “ನನಗೆ ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬೇಕು, ಅರ್ಜಿ ಕೊಡಿ” ಎಂದು ಕೇಳಿ.

• ಹಂತ 3: ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು (ಹೆಸರು, ಜಮೀನಿನ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್, ಬೆಳೆ ವಿವರ ಇತ್ಯಾದಿ) ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ.

• ಹಂತ 4: ಅರ್ಜಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು (ಪಹಣಿ, ಆಧಾರ್, ಫೋಟೋ) ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಕೊಡಿ.

• ಹಂತ 5: ಅವರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಅರ್ಹತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ    5000 ಎಕರೆ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದ ಛಲಗಾರ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಎಐ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗನ ರೋಚಕ ಕಥೆ!

3. ಬೇಕಾಗುವ ದಾಖಲೆಗಳು

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅಥವಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಪ್ಲೈ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸ ಬೇಗ ಆಗುತ್ತದೆ:

• ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ.

• 2 ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಳತೆಯ ಫೋಟೋಗಳು.

• ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ: ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿ, ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ (ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು).

• ವಿಳಾಸದ ಪುರಾವೆ: ಆಧಾರ್ ಅಥವಾ ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

• ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆ: ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಹಣಿ (RTC) ಅಥವಾ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಭೂ ದಾಖಲೆ.

• ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಳೆಗಳ ವಿವರ (ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಮಾಹಿತಿ).

ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಟಿಪ್ಸ್: ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಪಿಎಂ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ (PM Kisan) ಯೋಜನೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಸಿಸಿ (KCC) ಪಡೆಯುವುದು ಇನ್ನೂ ಸುಲಭ. ಪಿಎಂ ಕಿಸಾನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೂ ಸರಳೀಕೃತ ಫಾರ್ಮ್ ತುಂಬಿ ನೀವು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು!

ಕಾರ್ಡ್ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಬಳಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಇದು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ (Debit Card) ತರಹವೇ ಇರುತ್ತದೆ.

• ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಳಸಬಹುದು: ಇದು ರುಪೇ (RuPay) ಕಾರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಎಟಿಎಂ ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋ ಎಟಿಎಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಡೆಯಬಹುದು.

• ಸುರಕ್ಷಿತ: ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ (Chip) ಮತ್ತು ಪಿನ್ (PIN) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತ.

• ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್: ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ (ಬೆರಳು ಮುದ್ರಿಕೆ) ಮೂಲಕವೂ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.

• ಖರೀದಿಗೂ ಬಳಸಬಹುದು: ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಂಗಡಿ ಅಥವಾ ಮಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೈಪ್ ಮಷಿನ್ (PoS) ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಪೇಮೆಂಟ್ ಮಾಡಬಹುದು.

ನಿಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಾಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ? (ಸಾಲದ ಮಿತಿ)

ನಿಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಾಲ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ನೀವು ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

1. ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲ

• ಮೊದಲ ವರ್ಷ: ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಬೆಳೆ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತ + ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಖರ್ಚಿಗೆ 10% + ಕೃಷಿ ಸಲಕರಣೆಗಳ ದುರಸ್ತಿಗೆ 20% ಸೇರಿಸಿ ಮಿತಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ವಿಮೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಳ: ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ 10% ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ 5 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾಲದ ಮಿತಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

2. ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲ

ಪಂಪ್‌ಸೆಟ್ ಅಳವಡಿಕೆ, ಹನಿ ನೀರಾವರಿ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತಹ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲವನ್ನೂ ಈ ಕಾರ್ಡ್ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಮರುಪಾವತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಮನಿಸಿ: ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತರಿಗೆ, ಆಯಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾಲದ ಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಮರುಪಾವತಿ

• ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಬೆಳೆ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಡ್ಡಿ ಸಹಾಯಧನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

• ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಸುವ ರೈತರಿಗೆ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯಿತಿಯೂ ಉಂಟು.

• ನಿಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಣವನ್ನು ಡ್ರಾ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಬಂದ ನಂತರ ಮರುಪಾವತಿಸಬಹುದು.

ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹತೆಗಳೇನು?

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಕೆಸಿಸಿ (KCC) ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು:

1. ಸ್ವಂತ ಜಮೀನು ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರು (ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಜಂಟಿಯಾಗಿ).

2. ಗೇಣಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವವರು.

3. “ಗುಂಪಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ರೈತರ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು (SHG) ಹಾಗೂ ಜಂಟಿ ಬಾಧ್ಯತಾ ಗುಂಪುಗಳು (JLG) ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ.”

ನನ್ನ ಸಲಹೆ